Artikelen, inspiratie en blogposts

Ontwikkelen van binnenuit blijft: svajA wordt Organic Management

‘Zoals een bloem vanzelf bloeit, zo kan een organisatie zich als vanzelf ontvouwen vanuit de innerlijke kern van de organisatie en haar mensen.’

Dit artikel verscheen eerder in Sfinx

Het leven kan soms vreemde, onverwachte wendingen nemen. Tot eind vorig jaar was ik nog druk met svajA, Centrum voor Bewustwording in Kodaikanal, India. In Sfinx nummer 3 (2007) stond een uitgebreid interview met mij over svajA. Als een knipoog naar de toekomst sprak ik toen al over mijn wens om mijn oude beroep als organisatieadviseur weer op te pakken. Ik citeer uit het interview: “Organisatieadvieswerk wil ik alleen nog doen vanuit mijn eigen visie. (Lachend: ) Maar voorlopig ben ik nog druk met mijn twee kinderen, die zijn nog klein, en natuurlijk met svajA.” Nu, precies een jaar later, is mijn eigen organisatieadviesbureau, genaamd Organic Management, een feit.

Hoe heeft dit allemaal in zo’n korte tijd kunnen gebeuren? svajA was mijn droom en mijn passie. De samenwerking tussen het Centrum voor Zelfbezinning (CvZ) en svajA kreeg net concreet gestalte, de eerste CvZetters togen naar India en velen maakten plannen om een programma bij svajA te volgen. Na een moeilijke tijd waarin Ramdev overspannen was geraakt, hebben we uiteindelijk besloten om allebei onze eigen weg te gaan. Dat was met pijn in mijn hart. Het was net of de grond onder mijn voeten werd weggevaagd. Ik had zoveel jaren mijn ziel en zaligheid in svajA gelegd en dan blijkt het opeens eindig te zijn. Veel te vroeg voor mijn gevoel. Ik besefte hoe vergankelijk (en daarmee onbelangrijk) de vorm eigenlijk is. Maar ook dat dit nu juist het leven is. Door de natuurlijke cyclus van geboorte, groei en dood is er leven en ontwikkeling. Kijk maar om je heen in de natuur: hoe bloemen die in de knop staan bloeien en dan weer verdorren en afsterven. Het mooie van deze wending was dat er ineens ruimte ontstond voor het uitvoeren van mijn andere droom waar ik al een tijdje mee rondliep, maar gewoonweg niet aan toekwam. Het adviseren en begeleiden van organisaties. Stukje bij beetje kregen mijn ideeën over het ontwikkelen van organisaties van binnenuit gestalte.

Sinds een aantal maanden werk ik vanuit mijn nieuwe bedrijf, genaamd Organic Management. Organic Management helpt organisaties te ontwikkelen van binnenuit. ‘Organic’ ( ofwel ‘organisch’) betekent letterlijk ‘op natuurlijke wijze ontstaan’. Organic Management staat voor een nieuwe manier van werken en organiseren. Met als doel het creëren van vitale organisaties, waar duurzame groei samengaat met plezier in het werk. Organic management gaat er vanuit dat elke organisatie in principe drie ontwikkelingsfasen doorloopt: de ondernemende fase, de functionele fase en de organische fase. Elke fase kent zijn eigen karakteristieken.

  • Ondernemende fase: De fase waarin mens en organisatie elkaar ontdekken, onderzoeken, samen grenzen verleggen en het avontuur niet uit de weg gaan.
  • Functionele fase: De fase waarin mens en organisatie elkaar binden door te structureren, te systematiseren en door routine in te bouwen.
  • Organische fase: De fase waarin mens en organisatie elkaar volledig vertrouwen, vermeende zekerheden loslaten en met wederzijds respect individuele en collectieve groei verder uitbouwen.
  • Veel organisaties bevinden zich momenteel aan het einde van de functionele fase, waarbij zij tegen hun eigen grenzen aanlopen als gevolg van overregulering. In plaats van steeds grotere beheersing van de organisatie, neemt de beheersbaarheid af. Combineer dit met de huidige maatschappelijke en economische ontwikkelingen, die vragen om vitale en wendbare organisaties en het antwoord wordt duidelijk. Het is tijd voor een overgang van functionele naar organische organisaties.

Schema fases binnen een organisatie

Een voorbeeld van organisch management dichtbij huis is het opvoeden van kinderen. Dat kan eigenlijk alleen maar op basis van vertrouwen en verbondenheid en op organische wijze, zeker in deze tijd. Alles verandert zo snel dat tegen de tijd dat je een handboek hebt gevonden of geschreven met de juiste procedures, deze alweer achterhaald zijn. En wat bij het ene kind werkt, werkt bij het andere weer niet. Uiteindelijk kun je dan ook beter uitgaan van het persoonlijke en vertrouwen op je gevoel. Ik kan wel stellen dat onze twee kinderen een van mijn sterkste inspiratiebronnen zijn en een grote stimulans in mijn persoonlijke ontwikkeling. Om die inspiratie levend te houden en ook te delen met elkaar ben ik in Waalre een zelfbezinnende gespreksgroep begonnen met als thema ‘Inspirerend Opvoeden’.

In een moment van zelfbezinning probeerde ik voor mezelf de rode draad in mijn leven te vinden. Het verbaasde me dat ik weer terug wilde naar mijn oude beroep, terwijl ik daar toentertijd zo bewust uitgestapt was. Als kind wilde ik clown worden, omdat ik vond dat de mensen om me heen zo weinig lachten. Er viel mijns inziens veel meer te genieten van het leven: het leven leven met alle ups en downs. Later in India viel het me trouwens op dat de mensen daar veel meer lachen dan hier in Nederland. Na mijn studie heb ik tien jaar in het bedrijfsleven gewerkt aan organisatieontwikkeling. Daar merkte ik steeds weer dat aanpassingen van buitenaf niet echt hielpen, zeker niet op lange termijn. Ik ervoer dat veel mensen in organisaties vervreemdden van zichzelf. Ik zag mensen vastlopen tijdens reorganisaties, omdat organisatieveranderingen teveel van buitenaf werden opgelegd. Zelf ervoer ik ook dat ik het contact met mijn essentie aan het kwijtraken was. Door mijn ontmoeting met Ramdev kwam ik tot het inzicht dat wezenlijke verandering alleen van binnenuit kan komen. Vanaf dat moment kwam de nadruk in mijn leven meer te liggen op persoonlijke ontwikkeling. Eerst van mezelf en later, toen we svajA oprichtten, ook van anderen. Met svajA wilden we mensen via bewustwording laten opbloeien van binnenuit (svajA betekent ‘zelf-geboren’ in het Sanskriet). De tijd is nu aangebroken om mijn kennis en ervaring op beide gebieden te combineren. Met Organic Management breng ik persoonlijke ontwikkeling en organisatieontwikkeling in wisselwerking. Want wezenlijke organisatievernieuwing kan mijn inziens alleen van binnenuit komen, door middel van bewustzijnsontwikkeling. Daarvoor moet je als het ware eerst ‘zelf-geboren’ worden, of zoals Schuurman het noemt: ‘worden wie ik in wezen ben’.

En weet je wat nu zo mooi is? De rol van de nar werd in Engeland in de negentiger jaren van de vorige eeuw opnieuw ontdekt in het bedrijfsleven. De kwaliteit van de besluitvorming bleek aanmerkelijk verbeterd te kunnen worden door een medewerker die met iedereen vrijuit kan praten en overal toegang heeft. Ik realiseerde me dat mijn kinderwens om clown te worden uiteindelijk is uitgekomen, zij het in een iets andere vorm. Als adviseur ben ik eigenlijk gewoon een moderne nar!

Ik merk steeds weer dat ook mijn eigen bedrijf helemaal van binnenuit vorm moet krijgen. Pas dan klopt het en ontstaat er allerlei synchroniciteit. Dat begon eigenlijk al anderhalf jaar geleden toen ik mij afvroeg wat mijn bestemming eigenlijk was en in een flits ‘organische organisaties’ opschreef. En dat terwijl ik nauwelijks een idee had wat organische organisaties zijn en het in het algemeen nog een vrij onontgonnen terrein is! Een paar dagen later ontmoette ik Johan Wieberdink, coördinator van het CvZ, die hier al meer dan een decennia in praktijk en theorie mee bezig bleek te zijn. Ongeveer een half jaar geleden voelde ik de behoefte een expert op dit gebied te ontmoeten. De volgende dag kwam ik het boek De organisatie burnout van Marc Grond tegen, die momenteel aan het promoveren is op organisch management.

Nog een voorbeeld van zo’n synchroniciteit. Twee maanden geleden stond ik op het station in Amsterdam. Ik was net het boek De creatiespiraal van Marinus Knoope aan het lezen en vroeg mij af wat ik echt wenste. ‘Een klant’, bedacht ik. Op hetzelfde moment zag ik iemand staan, waarvan ik dacht: ‘Hij wordt mijn klant’. Bovendien kwam hij me vaag bekend voor. Maar het moest nu toch echt niet gekker worden, vond ik. Ik durfde hem niet aan te spreken. Hij was druk in gesprek met iemand anders en ik kon toch niet gewoon zeggen: ‘Volgens mij kennen wij elkaar ergens van’. Straks dacht hij nog dat ik hem probeerde te versieren. Ik hoopte nog even dat ik hem misschien aan kon spreken bij het instappen in de trein, maar hij ging direct de eerste klas in (en ik had een tweede klas kaartje). Ik voelde me enigszins gefrustreerd over mijn gebrek aan moed en daadkracht (want ook volgens Marinus Knoope gaat het echt niet vanzelf!).

Maar met mijn optimistische inslag hield ik mezelf voor dat als hij echt mijn klant moest worden, ik hem bij het uitstappen wel weer tegen zou komen. Aangekomen op station Eindhoven zag ik hem nergens en dat verbaasde me dan toch wel weer een beetje. Maar toen ik mijn fiets uit de fietsenstalling haalde, raad eens wie daar stond? Precies: mijn potentiële klant. Dit keer moest ik natuurlijk wel mijn mond opendoen. Ik kon niets beters bedenken dan dat ik dacht hem ergens van te kennen. Al snel bleek dat we elkaar in Bangalore (India) hadden ontmoet. Hij werkte voor dezelfde multinational als ik in die tijd en hij was erg onder de indruk van een model dat ik daar had ontwikkeld voor het bevorderen van de klantgerichtheid. Hij riep dan ook spontaan: ‘O, jij bent van de piramide’. Hij bleek het model, dat gebaseerd is op de piramide van Maslow, nog steeds geregeld te gebruiken. Toen hij vroeg wat ik tegenwoordig deed, vertelde ik over mijn organisatieadviesbureau. Hij nodigde me direct uit voor een tweedaagse internationale conferentie die hij de week erop organiseerde. Op zijn kosten. Een prachtige start voor mij!

Zulke momenten zijn toch juweeltjes in een mensenleven? En het is een mooi voorbeeld van waar organic management over gaat. Eigenlijk gaat het over het leven leven binnen een organisatie. En dan bedoel ik écht leven. Niet mechanisch, als een robot. Maar onze eigenheid ontwikkelen in verbondenheid én inzetten voor de samenleving. En dat is toch wat we allemaal willen, diep van binnen?

<< Naar overzicht